Een stopcontact vervangen lijkt klein werk, maar de risico’s zijn dat niet. Een verkeerde aansluiting kan kortsluiting, brand of een elektrische schok veroorzaken. Juist daarom loont het om rustig te werken, de stroom echt uit te schakelen en elke draad bewust terug te plaatsen.
Gaat het om een bestaand punt waar je een defect of verouderd exemplaar wilt vervangen, dan is dit voor veel doe-het-zelvers een haalbare klus. Reken op ongeveer 20 tot 30 minuten per punt. De moeilijkheid zit tussen eenvoudig en matig, afhankelijk van de staat van de bedrading en hoe netjes de inbouwdoos is afgewerkt.
Wanneer deze klus wel en niet geschikt is
Een 1-op-1-vervanging van een bestaand stopcontact kun je zelf doen, mits je de veiligheidsregels volgt. Dat geldt bijvoorbeeld als het oude punt verkleurd is, scheurtjes heeft, stekkers loslaat, vonkt of gewoon defect is.
Schakel wel een erkend vakman in bij ingrijpend werk, zoals nieuwe groepen aanleggen, de meterkast wijzigen of werken aan driefasenspanning of krachtstroom. Laat ook een professional komen bij werk in vochtige ruimtes, bij twijfel over de veiligheid, bij verouderde of beschadigde bedrading, bij afwijkende draadkleuren, aluminium bedrading of een ontbrekende aardvoorziening in de meterkast. Zijn meerdere wandcontactdozen op dezelfde groep defect, dan is dat ook een signaal om verder te laten kijken.
Wat heb je nodig
Voor deze klus heb je het volgende nodig:
- nieuw stopcontact, ongeveer €4 tot €30
- schroevendraaier met platte kop en/of kruiskop, bij voorkeur VDE-geïsoleerd
- spanningszoeker of liever een tweepolige spanningstester, ongeveer €3 tot €20
- striptang, ongeveer €15 tot €30
- combinatietang, voor het buigen van draadeinden
- isolatietape, optioneel voor het markeren van draden
- schroefboormachine, optioneel voor makkelijker bevestigen
- fototoestel of smartphone, om de bedrading vast te leggen
De totale kosten voor een gemiddelde klus liggen meestal tussen €10 en €50, afhankelijk van het type wandcontactdoos en het gereedschap dat je al in huis hebt.
Veilig werken begint vóór de eerste schroef
Bij elektra geldt één regel altijd eerst: schakel de groep uit en controleer met een spanningstester. Doe dat niet op gevoel, maar bewust en in deze volgorde.
Schakel in de meterkast de juiste groep uit, of gebruik de hoofdschakelaar. Controleer daarna of het punt spanningsloos is met een spanningszoeker of spanningstester. Test de tester vooraf op een werkend stopcontact, zodat je zeker weet dat het meetmiddel zelf goed werkt. Een bureaulampje kan daarbij helpen.
Informeer huisgenoten dat de stroom uit staat en hang een waarschuwingsbriefje op de meterkast. Zo voorkom je dat iemand de groep tussendoor weer inschakelt.
Werk met VDE-geïsoleerd gereedschap en draag isolerend schoeisel met rubber zolen. Werk rustig en voorzichtig. Let er tijdens het aansluiten op dat de geelgroene aardedraad de blauwe nuldraad niet raakt. Twijfel je over de aansluiting of kom je afwijkende situaties tegen, stop dan en schakel een elektricien in.
Voorbereiden van het oude punt
Begin pas aan het demonteren als je zeker weet dat er geen spanning meer op staat. Verwijder daarna de afdekplaat. Dat gaat meestal door schroeven los te draaien of de plaat los te klikken.
Maak vervolgens een duidelijke foto van de bestaande bedrading. Dat is een simpele stap die veel fouten voorkomt. Je ziet later precies welke draad op welke klem zat.
Draai daarna de bevestigingsschroeven van het binnenwerk los en trek het oude deel voorzichtig uit de inbouwdoos. Trek niet hard aan de draden. Je wilt ruimte maken om netjes te kunnen kijken hoe alles is aangesloten.
Stap voor stap vervangen of plaatsen
-
Schakel de stroom uit in de meterkast. Gebruik de groep of de hoofdschakelaar.
-
Controleer of alles spanningsloos is. Test eerst je spanningszoeker of tweepolige spanningstester op een werkend stopcontact en controleer daarna het punt waaraan je gaat werken.
-
Informeer huisgenoten en plaats een waarschuwingsbriefje op de meterkast. Zo voorkom je dat de stroom onverwacht terugkomt.
-
Verwijder de afdekplaat. Draai schroeven los of klik de plaat voorzichtig los.
-
Maak een foto van de bedrading. Dat helpt bij het terugplaatsen van de draden op de juiste klemmen.
-
Schroef het oude binnenwerk los en trek het voorzichtig uit de inbouwdoos.
-
Draai de schroeven van de leidingdraden los en maak de draden los.
-
Controleer de staat van de bedrading. Zijn de uiteinden beschadigd of zwak, kort ze dan eventueel 0,5 tot 1 cm in en strip opnieuw. Houd voor de gestripte draadeinden 8 tot 10 mm aan.
-
Sluit het nieuwe stopcontact aan. De bruine fasedraad gaat op L, de blauwe nuldraad op N en de geelgroene aardedraad altijd in het midden. Links of rechts maakt voor fase en nul niet uit, de aarde moet wel correct zitten.
-
Vouw de draden voorzichtig terug in de inbouwdoos. Zorg dat er niets klem komt te zitten en bevestig het nieuwe binnenwerk met de bevestigingsschroeven.
-
Plaats de afdekplaat terug en schroef die vast.
-
Schakel de stroom weer in in de meterkast.
-
Test de werking met een apparaat met laag vermogen, bijvoorbeeld een bureaulampje.
Let extra op deze punten bij de bedrading
De draadkleuren zijn belangrijk. Bruin is de fasedraad, blauw is de nuldraad en geelgroen is de aardedraad. Vooral die laatste verdient aandacht. De aarde hoort in het midden en zorgt voor extra veiligheid.
Maak je een geaard punt open, dan hoort daar dus ook een aardedraad bij. Een geaard stopcontact, type F of Schuko, heeft twee aardingsclips en gebruikt de geelgroene draad voor extra bescherming. Een ongeaard type C heeft dat niet. Geaarde uitvoeringen zijn verplicht in vochtige ruimtes en voor apparaten met een metalen behuizing.
Controleer ook of de draden stevig vastzitten in de klemmen. Losse verbindingen kunnen vonkvorming, oververhitting en brand veroorzaken.
Veelgemaakte fouten
De grootste fout is beginnen zonder de stroom echt uit te schakelen en te controleren. Dat vergroot de kans op elektrocutie en kortsluiting. Schakel daarom altijd de groep uit en controleer daarna met een tester.
Een tweede veelgemaakte fout is het verkeerd aansluiten van de draden. Dat geldt vooral voor aarde, fase en nul. Een foto vooraf en werken volgens de kleurcodering voorkomt veel problemen.
Ook losse draden geven risico. Als de verbinding niet goed vastzit, kunnen storingen, oververhitting en brand ontstaan. Strip daarom correct, 8 tot 10 mm, en controleer elke klem.
Nog een klassieker is het klemzetten van draden bij het terugplaatsen in de doos. Daardoor kan de isolatie beschadigen. Vouw de draden rustig terug en kijk of er nergens druk op staat.
Gebruik tenslotte geen niet-geïsoleerd gereedschap. Voor werk aan elektra is VDE-geïsoleerd gereedschap de veilige keuze.
Handige tips tijdens de klus
Een foto maken voordat je iets loshaalt is misschien de simpelste winst. Daarmee voorkom je twijfel bij het aansluiten.
Een tweepolige spanningstester is betrouwbaarder voor controle dan een enkelpolige spanningszoeker. Als je die hebt, gebruik die dan.
Plaats altijd een briefje op de meterkast. Dat lijkt overdreven, maar het voorkomt dat iemand anders de stroom per ongeluk weer inschakelt.
Controleer de staat van de bestaande bedrading goed. Zie je beschadiging of twijfel je aan de kwaliteit, laat dan een elektricien meekijken.
Koop bij voorkeur een nieuw stopcontact van een gevestigd merk met CE-keurmerk.
Komt er een nieuw punt in een holle wand, verwijder dan de klauwen en gebruik schroeven voor de bevestiging.
FAQ
Wanneer moet ik een stopcontact vervangen?
Bij verkleuring, scheurtjes, loszittende contacten, uitvallende stekkers, vonken of als het punt defect of verouderd is, bijvoorbeeld zonder randaarde.
Welke draadkleuren moet ik kennen?
Bruin is de fasedraad, blauw is de nuldraad en geelgroen is de aardedraad.
Mag ik zelf een stopcontact vervangen?
Ja, een 1-op-1-vervanging van een bestaand stopcontact is toegestaan voor doe-het-zelvers, mits je de veiligheidsregels volgt.
Hoe weet ik of de stroom echt uitgeschakeld is?
Schakel de groep uit in de meterkast en controleer daarna met een spanningszoeker of tweepolige spanningstester. Test de tester vooraf op een werkend stopcontact.
Wat is het verschil tussen geaard en ongeaard?
Een geaard stopcontact heeft twee aardingsclips en een geelgroene aardedraad voor extra veiligheid. Een ongeaard type heeft dat niet. Geaarde uitvoeringen zijn verplicht in vochtige ruimtes en voor apparaten met een metalen behuizing.
Wat kost vervanging door een professional?
Professionele vervanging kost meestal tussen €70 en €250 per stopcontact. Installatie zonder nieuwe bedrading ligt vaak tussen €60 en €100 per punt.
