Een zwart stopcontact valt extra op. Juist daarom zie je kleine scheefstand, een slordig afdekraam of een slecht weggewerkte draad sneller dan bij wit schakelmateriaal. Wie een bestaande wandcontactdoos vervangt of een nieuwe aansluiting maakt, doet er dus goed aan niet alleen naar het aansluiten te kijken, maar ook naar de afwerking.
Waar let je op voordat je begint
Kies eerst welk type je nodig hebt: inbouw of opbouw, enkel of dubbel, geaard en eventueel met USB. Bepaal ook de positie en, als het om een nieuwe aansluiting gaat, de route van de bedrading. Houd die route zo kort mogelijk en leg leidingen alleen verticaal of horizontaal aan, nooit diagonaal.
Let ook op de plaatsing. De minimale hoogte is 15 cm vanaf de vloer in droge ruimtes en 25 cm in vochtige ruimtes, zoals badkamer of keuken. Buiten gebruik je spatwaterdichte uitvoeringen met IP44.
Een geaard model met KEMA-KEUR of CE-keurmerk is de veilige keuze. Controleer daarnaast of je niet boven het maximum van 8 stopcontacten per kring uitkomt, inclusief lichtpunten.
Wat heb je nodig
Voor vervangen of monteren komen deze spullen van pas:
- schroevendraaier, platkop of kruiskop, liefst VDE-geïsoleerd, ongeveer €15 tot €25
- spanningszoeker, multimeter of tweepolige spanningsaanwijzer, ongeveer €3 tot €50
- striptang, ongeveer €15 tot €30
- zijkniptang, optioneel
- combinatietang of puntbektangetje, optioneel
- waterpas of korte rei
- nieuw zwart stopcontact, geaard, inbouw of opbouw, enkel of dubbel, eventueel met USB, ongeveer €4 tot €80
- inbouwdoos, hollewanddoos van 50 mm of opbouwdoos met montageplaat, als je nieuw plaatst
- VD-installatiedraad 2,5 mm2 in bruin, blauw en geel/groen, als je nieuw aanlegt of verlengt
- flexbuis of PVC-buis van 16 of 19 mm, als je nieuw aanlegt
- lasklemmen met hendel, 3- of 5-voudig, bij doorlussen
- adereindhulzen voor soepele aders
- stopcontacttester voor de eindcontrole
- veiligheidshandschoenen en veiligheidsbril
Voor het vervangen van 1 stopcontact liggen de materiaalkosten meestal tussen €5 en €100, afhankelijk van het type en van wat je al in huis hebt.
Veilig werken bij deze klus
Bij elektra geldt eerst de veilige volgorde. Schakel de groep uit en controleer met een spanningszoeker voordat je iets losneemt of aansluit. Bij twijfel zet je de hoofdschakelaar uit.
Controleer daarna op beide contacten of er echt geen spanning meer staat. Het lampje mag niet branden. Gebruik VDE-geïsoleerd gereedschap en informeer huisgenoten dat de stroom tijdelijk onderbroken is.
De risico’s zijn serieus: elektrische schok, kortsluiting, oververhitting, brandgevaar en beschadiging van bedrading. Neem daarom ook de aarding serieus. De geelgroene draad hoort altijd op de aardklem in het midden.
Twijfel je over de installatie, of werk je in de meterkast, aan de aarding of aan nieuwe groepen, schakel dan een erkend elektricien in.
Eerst vervangen of eerst nieuw plaatsen
Vervangen op dezelfde plek is meestal de eenvoudigste variant. Reken daarvoor op ongeveer 10 tot 30 minuten, of 30 tot 40 minuten als je complicaties tegenkomt. Een nieuw aansluitpunt maken is meer werk en neemt eerder een dagdeel in beslag.
Twijfel je over de situatie, kijk dan extra kritisch naar de bestaande installatie. Bij aluminium bedrading, ontbrekende aardvoorziening in de meterkast, wijzigingen aan de aarding, nieuwe groepen in de meterkast of meerdere defecte aansluitpunten op dezelfde groep schakel je een erkend vakman in. Dat geldt ook als je simpelweg niet zeker bent van de veiligheid.
Voorbereiden voor een strakke afwerking
Een nette afwerking begint vóór het aansluiten. Maak een tekening van de gewenste positie en de route van de bedrading. Werk je aan een bestaand punt, maak dan eerst een foto van de oude bedrading voordat je draden loskoppelt. Dat voorkomt twijfel bij het terugplaatsen.
Controleer de draden op beschadigingen. Is een ader beschadigd, kort die dan ongeveer 1 cm in. Strip vervolgens de uiteinden zodat circa 1 cm koperdraad zichtbaar is. Gebruik daarvoor een striptang, zodat je de koperader niet insnijdt.
Voor het wegwerken helpt het als de draden voldoende lengte hebben, een vuistlengte werkt prettig. Plooi ze daarna in een S-vorm achter het mechanisme. Zo zitten ze minder in de weg en voorkom je dat ze klem komen te zitten zodra je het inzetstuk vastschroeft.
Stap voor stap monteren en aansluiten
-
Bepaal de uitvoering en de plek
Kies of je inbouw of opbouw nodig hebt, en of je een enkel of dubbel model wilt. Teken bij een nieuwe aansluiting de route van de leiding af, recht en logisch. -
Schakel de stroom uit
Zet de betreffende groep in de meterkast uit. Weet je niet zeker welke groep het is, dan kan een radio helpen: zet die aan en schakel groepen één voor één uit tot het geluid wegvalt. -
Controleer de spanning
Meet met een spanningszoeker of multimeter op beide contacten. Pas als het lampje niet brandt, ga je verder. -
Verwijder het oude schakelmateriaal
Schroef het afdekraam of de kap los. Draai daarna de bevestigingsschroeven van het oude stopcontact los en trek het voorzichtig uit de muur. Maak de draden los en noteer de posities, of gebruik de foto die je eerder maakte. -
Plaats de doos, als het om nieuw werk gaat
Zaag of boor het gat op de afgetekende plek, 68 mm voor een hollewanddoos. Plaats de doos recht en schroef die vast. Leg leidingen verticaal of horizontaal aan. Voor XVB-kabel geldt minimaal 16 mm diep, voor voorbedrade buis maximaal 25 mm. -
Bereid de draden voor
Controleer op beschadiging, kort zo nodig ongeveer 1 cm in en strip de uiteinden. Zorg dat de koperaders netjes en onbeschadigd in de klemmen kunnen. -
Sluit het nieuwe punt aan
Sluit de bruine draad aan op klem L. Sluit de blauwe draad aan op klem N. Sluit de geelgroene draad aan op de aardklem met aardesymbool, in het midden. Trek daarna licht aan de draden om te controleren of ze stevig vastzitten. -
Werk doorlussen netjes af
Bij een dubbel stopcontact kun je per pool doorlussen via de tweede klem. Vanaf een derde doos gebruik je lasklemmen. Zo blijft de verbinding overzichtelijk en stevig. -
Bevestig het mechanisme recht
Plaats het nieuwe stopcontact in of op de muur en schroef het vast. Gebruik een waterpas of korte rei als je twijfelt. Bij een zwarte uitvoering zie je scheefstand snel terug in het afdekraam. -
Monteer het afdekraam
Plaats het afdekraam en schroef het vast. Let erop dat het raam vlak tegen de muur zit en nergens klemt. Juist hier maakt een nette passing het verschil tussen strak en rommelig. -
Schakel weer in en test
Zet de groep of hoofdschakelaar weer aan. Test daarna met een laagvermogen apparaat of met een stopcontacttester.
Afwerking die het verschil maakt
Bij een donkere afwerking vallen details op. Een paar punten maken het eindresultaat strakker:
- zet de inbouwdoos recht, anders komt het afdekraam scheef
- zorg dat draden achter het mechanisme in een S-vorm liggen
- voorkom dat aders worden beklemd bij het vastschroeven
- kies een passend zwart afdekraam dat vlak aansluit
- werk met geaarde uitvoeringen voor een veilige en complete montage
Overweeg je een uitvoering met USB, dan kan dat handig zijn voor direct opladen van apparaten. Let wel op dat zo’n model duurder is dan een standaard uitvoering.
Veelgemaakte fouten bij vervangen en afwerken
Een klassieke fout is werken terwijl de spanning nog op de leiding staat. Dat is levensgevaarlijk en vergroot ook de kans op schade of brand. Schakel daarom altijd eerst uit en controleer daarna.
Losse verbindingen zijn een tweede probleem. Die kunnen vonkvorming, storingen en oververhitting veroorzaken. Zet de draden stevig vast en controleer of ze niet bewegen.
Ook een verkeerde of ontbrekende aarding is riskant. De geelgroene draad hoort op de aardklem in het midden. Laat die stap nooit weg bij een geaard model.
Verder gaat het vaak mis in vochtige ruimtes. Houd daar minimaal 25 cm vanaf de vloer aan. Buiten gebruik je een spatwaterdichte uitvoering met IP44.
Tot slot beschadigen veel doe-het-zelvers de ader bij het strippen. Gebruik een striptang en strip ongeveer 1 cm isolatie, niet meer dan nodig.
FAQ
Welke kleuren draden gebruik ik en waar sluit ik ze op aan?
Bruin gaat op klem L, blauw op klem N en geel/groen op de aardklem in het midden.
Hoe weet ik zeker dat de stroom uitgeschakeld is?
Controleer met een spanningszoeker of multimeter op beide contacten. Het lampje mag niet branden.
Hoeveel stopcontacten mogen op één groep?
Maximaal 8 enkele of meervoudige stopcontacten per kring, inclusief lichtpunten.
Wat is de minimale hoogte vanaf de vloer?
Minimaal 15 cm in droge ruimtes en 25 cm in vochtige ruimtes, zoals badkamer of keuken.
Wanneer schakel ik een elektricien in?
Bij nieuwe groepen in de meterkast, wijzigingen aan de aarding, aluminium bedrading, ontbrekende aardvoorziening of als je twijfelt over de veiligheid.
Wat kost vervangen door een vakman?
Voor vervanging op dezelfde plek begint dat vanaf ongeveer €25 tot €45. Inclusief materiaal en montage kan dat oplopen tot ongeveer €70 tot €250.
